ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปาง ขับเคลื่อนโครงการยกระดับคุณภาพมาตรฐานสินค้า ปี 2569 มุ่งพัฒนาระบบผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวให้ได้มาตรฐาน พร้อมยกระดับเกษตรกร 8 กลุ่ม และตรวจติดตามสถานประกอบการธุรกิจเมล็ดพันธุ์ควบคุม 22 แห่ง ควบคู่ให้ความรู้และเตรียมความพร้อมสู่การรับรองมาตรฐาน หวังสร้างเมล็ดพันธุ์ดี ลดต้นทุน เพิ่มมูลค่าผลผลิต และสร้างความเชื่อมั่นให้เกษตรกรและผู้ใช้เมล็ดพันธุ์

นางสาวปิยวรรณ มาตราช ผู้อำนวยการศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปาง เปิดเผยว่า ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปางดำเนินงาน โครงการยกระดับคุณภาพมาตรฐานสินค้า ปีงบประมาณ 2569 ภายใต้แผนยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน และแผนงานยุทธศาสตร์การเกษตรสร้างมูลค่า เกษตรปลอดภัย โดยมีเป้าหมายสำคัญในการส่งเสริมและพัฒนาระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว การผลิตข้าวตามมาตรฐาน GAP และการผลิตข้าวอินทรีย์ ให้เกษตรกรสามารถเข้าสู่ระบบการรับรองมาตรฐาน รวมถึงสามารถรักษามาตรฐานและต่ออายุการรับรองได้อย่างต่อเนื่อง

การดำเนินงานดังกล่าวยังมุ่งสร้างความรู้ความเข้าใจแก่เกษตรกรเกี่ยวกับกระบวนการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพตามมาตรฐานกรมการข้าว ตลอดจนสนับสนุนการปฏิบัติงานตามนโยบายด้านการรับรองมาตรฐาน ควบคู่กับการป้องกันและปราบปรามการผลิตและจำหน่ายพันธุ์ข้าวที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนอย่างถูกต้อง รวมถึงพันธุ์ข้าวจากประเทศเพื่อนบ้านที่นำเข้ามาในประเทศไทย เพื่อให้เกษตรกรได้ใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพและเป็นไปตามกฎหมาย

สำหรับการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2569 ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปางได้ขับเคลื่อน 2 กิจกรรมหลัก ได้แก่ กิจกรรมที่ 1 ยกระดับคุณภาพมาตรฐานสินค้าข้าว มุ่งพัฒนาระบบการผลิตข้าวเพื่อให้ได้รับการรับรอง รักษาอายุการรับรอง และเตรียมความพร้อมเข้าสู่ระบบมาตรฐานข้าวคุณภาพ โดยส่งเสริมและพัฒนาระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวให้แก่กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวและกลุ่มศูนย์ข้าวชุมชน รวม 8 กลุ่ม แบ่งเป็นกลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว 7 กลุ่ม และกลุ่มศูนย์ข้าวชุมชน 1 กลุ่ม  กิจกรรมที่ 2 สารวัตรข้าว (Rice Regulator) เน้นการติดตาม ควบคุม และกำกับดูแลสถานประกอบการธุรกิจเมล็ดพันธุ์ควบคุมข้าวเปลือก ให้ดำเนินการถูกต้องตามกฎหมายและมาตรฐานที่กำหนด โดยในพื้นที่จังหวัดลำปางได้ตรวจติดตามสถานประกอบการธุรกิจเมล็ดพันธุ์ควบคุมรวม 22 ร้าน แบ่งเป็นสถานที่รวบรวมเมล็ดพันธุ์ควบคุมเพื่อการค้า 2 ร้าน และสถานที่ขายเมล็ดพันธุ์ควบคุม 20 ร้าน

นอกจากนี้ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปางยังลงพื้นที่ให้คำแนะนำและกำกับดูแลเกษตรกรให้ปฏิบัติตามข้อกำหนดการผลิตอย่างถูกต้อง เตรียมความพร้อมสำหรับการตรวจรับรองระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ตลอดจนประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ด้านคุณภาพและมาตรฐานสินค้า เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำองค์ความรู้ไปปรับใช้และยกระดับกระบวนการผลิตของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผลจากการดำเนินโครงการจะช่วยให้เกษตรกรมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ถูกต้อง สามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดีและได้มาตรฐาน เป็นที่ยอมรับของผู้ใช้เมล็ดพันธุ์ และมีโอกาสได้รับการรับรองมาตรฐานการผลิต ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าสินค้าข้าวและเพิ่มช่องทางการแข่งขันในตลาดที่หลากหลาย ขณะเดียวกัน การส่งเสริมให้เกษตรกรใช้เมล็ดพันธุ์คุณภาพดีและมีมาตรฐาน ยังมีส่วนช่วยลดต้นทุนการผลิต เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และสร้างความเชื่อมั่นให้แก่เกษตรกรว่ามีเมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพไว้ใช้ในการเพาะปลูก สอดคล้องกับพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. 2518 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

นอกจากนี้ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปาง ยังได้ดำเนินกิจกรรมการเพิ่มศักยภาพด้านมาตรฐานการผลิตข้าวอินทรีย์ โดยจัดอบรมเชิงปฏิบัติการการจัดทำระบบควบคุมภายในแบบกลุ่ม (ICS) ให้ความรู้เรื่องระบบการผลิตข้าวอินทรีย์ตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ มกษ. 9000 – 2564 การจัดทำเอกสารระบบควบคุมภายในแบบกลุ่มและการบันทึกเอกสาร พร้อมทั้งประเมินความพร้อมของเกษตรกรก่อนการตรวจรับรอง ติดตามให้คำแนะนำเกษตรกรและกำกับดูแลเกษตรกรให้ปฏิบัติตามข้อกำหนดการผลิตข้าวอินทรีย์ จัดทำเอกสารระบบควบคุมภายในแบบกลุ่ม และเตรียมความพร้อมสำหรับการตรวจรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์อีกด้วย

นางสาวปิยวรรณ มาตราช กล่าวเพิ่มเติมว่า ในระยะต่อไป ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปางมีแนวทางขยายผลการพัฒนาระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว เพื่อเข้าสู่การรับรองตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับเมล็ดพันธุ์ข้าว หรือ GAP Seed ให้แก่กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวของศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปาง จำนวน 2 กลุ่ม 

กลุ่มศูนย์ข้าวชุมชน อีก 38 กลุ่ม รวมถึงเกษตรกรที่มีความต้องการขอรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตร เพื่อยกระดับคุณภาพสินค้า เพิ่มมูลค่า และสร้างความสามารถในการแข่งขันให้กับเกษตรกรในระยะยาว ทั้งนี้ การยกระดับมาตรฐานตั้งแต่ต้นน้ำ คือการผลิตเมล็ดพันธุ์คุณภาพ จะเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาคุณภาพข้าวไทยทั้งระบบ ตั้งแต่แปลงนาไปจนถึงตลาดและผู้บริโภค